Punkt Informacji Europejskiej Europe Direct – Warszawa

Punkt Informacji Europejskiej Europe Direct – Warszawa

Program dla rolnictwa

Increase Normal Decrease
Prześlij innym
opublikowano: Poniedziałek, 15 Grudnia 2014 - 09:23, p.paradowski

Wsparcie inwestycji w ok. 200 tys. gospodarstw rolnych, utworzenie ponad 20 tys. miejsc pracy – to założenia zawarte w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich dla Polski (PROW), który przyjęła właśnie Komisja Europejska. Określa on priorytety wykorzystania ponad 8,5 mld euro z budżetu UE na rozwój obszarów wiejskich w latach 2014–2020. KE zatwierdziła też podobne programy dla Austrii i Danii.

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich dla Polski (PROW) został dzisiaj formalnie przyjęty przez Komisję Europejską. Określa on priorytety, zgodnie z którymi Polska powinna wykorzystać 13,5 mld euro środków publicznych przeznaczonych na rozwój obszarów wiejskich w latach 2014–2020 (8,6 mld euro z budżetu UE oraz 4,9 mld euro z funduszy krajowych).

Jedna trzecia funduszy została skierowana na „zwiększenie rentowności gospodarstw i konkurencyjności” – PROW przewiduje wsparcie inwestycji w ok. 200 000 gospodarstw. Powinno to doprowadzić do utworzenia ponad 22 000 miejsc pracy oraz powstania ponad 1800 grup producentów. Ponadto 30 proc. wsparcia zarezerwowano na praktyki rolnicze korzystne dla środowiska i klimatu – wsparcie w tym obszarze ma objąć 19 proc. użytków rolnych w Polsce.

Komisja Europejska zatwierdziła pierwsze trzy spośród 118 Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich, które mają na celu poprawę konkurencyjności sektora rolnego UE z uwzględnieniem zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich oraz klimatu, a także umacnianie struktury gospodarczej i społecznej społeczności wiejskich w okresie do roku 2020.

Równolegle z polskim PROW zatwierdzone zostały w dniu dzisiejszym także Programy Rozwoju Obszarów Wiejskich dla Danii oraz Austrii. 6 kolejnych programów* zostanie przyjętych przed końcem bieżącego roku. Całkowita liczba 118 wdrażanych na szczeblu krajowym lub regionalnym programów, otrzyma łączne finansowanie z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) na lata 2014 – 2020 w wysokości 95,6 mld euro, która to kwota zostanie wsparta dodatkowymi środkami ze źródeł krajowych, regionalnych oraz prywatnych.

Komisarz ds. rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich Phil Hogan powiedział: - Obszary wiejskie w UE – z sektorem rolnym oraz szeregiem innych rodzajów działalności gospodarczej – dają nam miejsca pracy, możliwości wypoczynku i rekreacji, piękno przyrody oraz przyjemne miejsce do pracy i zamieszkania. Obszary te potrzebują jednak odpowiedniego wsparcia w celu uwolnienia ich pełnego potencjału. Nowe pokolenie Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich posłuży do zapewnienia tego wsparcia. W dniu dzisiejszym przyjęte zostały pierwsze trzy Programy, natomiast kolejne sześć zostanie przyjęte w przyszłym tygodniu, co odpowiada ok. 22 proc. całkowitej puli wydatków UE na rozwój obszarów wiejskich. Szacujemy, że programy obejmujące blisko jedną trzecią unijnego finansowania przejdą cały proces akceptacji jeszcze przed Wielkanocą.

Jednym z największych atutów naszej koncepcji rozwoju obszarów wiejskich
jest to, iż spośród 6 głównych priorytetów każde państwo członkowskie lub region może wybrać do zaprojektowania swoich programów te, które najlepiej dostosowane są do jego warunków. I tak widzimy dziś bardzo dobre tego przykłady w przypadku polskiego PROW, który ukierunkowany jest na utworzenie ponad 22 000 miejsc pracy, pomoc inwestycyjną dla około 200 000 gospodarstw oraz powstanie około 1800 grup producentów.

Na podstawie doświadczeń z mojej rodzinnej Irlandii, nowoczesny i dynamiczny sektor rolny może stanowić siłę napędową wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy, zwłaszcza na obszarach wiejskich. W swoich programach rozwoju obszarów wiejskich wspieranych funduszami unijnymi, poszczególne państwa członkowskie i regiony otrzymują odpowiedni instrument, aby uwolnić drzemiący w nich potencjał.”

Kontekst

Rozwój obszarów wiejskich stanowi drugi filar wspólnej polityki rolnej, w ramach którego państwom członkowskim udostępniana jest pula środków unijnych do wykorzystania na poziomie krajowym lub regionalnym w ramach współfinansowania wieloletnich programów. W sumie we wszystkich 28 państwach członkowskich dofinansowanie otrzyma około 118 programów.

W nowym rozporządzeniu w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014–2020 jest mowa o sześciu priorytetach gospodarczych, środowiskowych i społecznych, natomiast poszczególne programy określają konkretne cele, które należy osiągnąć. Ponadto z każdym państwem członkowskim została zawarta umowa partnerstwa, określająca ogólną strategię w odniesieniu do finansowanych przez UE inwestycji strukturalnych, która pozwoli na lepszą koordynację działań i zwiększenie synergii z innymi europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi (EFSI).

Twitter: #EU_RDP  @EU_AGRI

* Kolejne Programy, których przyjęcie planowane jest przed końcem 2014 r.: Finlandia (kontynentalna); Portugalia Continente oraz 4 programy niemieckie – Krajowy Program Ramowy, Krajowa Sieć Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Programy regionalne dla Saksonii i Saksonii-Anhalt.

 

Broszura informacyjna na temat Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 dla Polski                        

Rozwój obszarów wiejskich stanowi drugi filar wspólnej polityki rolnej, w ramach którego państwom członkowskim udostępniana jest pula środków unijnych do wykorzystania na poziomie krajowym lub regionalnym w ramach współfinansowania wieloletnich programów. W sumie we wszystkich 28 państwach członkowskich dofinansowanie otrzyma około 118 programów. W nowym rozporządzeniu w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014–2020 jest mowa o sześciu priorytetach gospodarczych, środowiskowych i społecznych, natomiast poszczególne programy określają konkretne cele, które należy osiągnąć. Ponadto z każdym państwem członkowskim została zawarta umowa partnerstwa, określająca ogólną strategię w odniesieniu do finansowanych przez UE inwestycji strukturalnych, która pozwoli na lepszą koordynację działań i zwiększenie synergii z innymi europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi (EFSI).

Niniejszy dokument zawiera krótki przegląd sytuacji w Polsce oraz opis tego, w jaki sposób wyzwania i możliwości, przed jakimi stoi Polska, zostały uwzględnione w PROW. Tabela w załączniku pokazuje priorytety oraz cele szczegółowe, wraz z przypisanym im budżetem.

1. Sytuacja i główne wyzwania

Polska zajmuje obszar 312 700 km², z czego 51,2 proc. to obszary wiejskie a 39,5 proc. - obszary pośrednie. Około 30 proc. terytorium Polski pokryte jest lasami. Spośród 14,5 mln hektarów użytków rolnych 74,7 proc. to grunty orne, a 22,4 proc. to trwałe użytki zielone i łąki. Całkowita liczba ludności kraju wynosi 38,5 mln, z czego 39 proc. żyje na obszarach wiejskich.

Stopa bezrobocia w Polsce wynosi 8,3 proc.[1], a obszary wiejskie charakteryzują się ukrytym bezrobociem, wysoką stopą ubóstwa (32,7 proc.) oraz zagrożeniem wykluczeniem społecznym. Odsetek ludności zatrudnionej w rolnictwie jest stosunkowo wysoki (12 proc., podczas gdy średnia UE wynosi 5 proc.[2]) ze względu na strukturę społeczno-gospodarczą polskiego rolnictwa, które jest zdominowane przez małe gospodarstwa rodzinne (z 1,5 miliona gospodarstw rolnych około 55 proc. ma wielkość poniżej 5 ha).

Wyzwanie dla obszarów wiejskich w Polsce stanowi bardzo niska wydajność w rolnictwie, której przyczyną jest brak odpowiedniego wyposażenia technicznego w gospodarstwach rodzinnych, a także mała liczba przedsiębiorców i innowatorów na obszarach wiejskich. Trudno jest przyciągnąć i utrzymać na tych obszarach dobrze wykształcone kadry, między innymi ze względu na brak podstawowej infrastruktury i usług.

Niskiej jakości gleby, w połączeniu z częstym niedoborem opadów, również mają negatywny wpływ na wydajność produkcji rolnej. W Polsce jakość gleby wpływa na wydajność produkcji rolnej gruntów do tego stopnia, że 62,5 proc. użytków rolnych klasyfikuje się jako obszary z ograniczeniami naturalnymi.

Ponieważ rolnictwo odpowiada za 10,7 proc. emisji gazów cieplarnianych w Polsce, rolnicy potrzebują praktycznych narzędzi służących ograniczaniu tych oraz innych emisji pochodzących z intensywnych upraw i hodowli.

Około 19,4 proc. gruntów ornych w Polsce dotykają rozmaite trudnościzwiązane ze środowiskiem naturalnym: 8,2 proc. jest szczególnie zagrożone erozją wodną i/lub wietrzną, 3,6 proc. doświadcza problemów związanych z niskim poziomem humusu, a 7,4 proc. definiuje się jako strefy zagrożenia zanieczyszczeniem azotanami (obszary, z których mają miejsce spływy do wód zanieczyszczanych przez azotany).

Stosunkowo intensywne wykorzystanie gruntów ornych (17,8 proc. gruntów charakteryzuje się wysoką intensywnością uprawy rolnej, a kolejne 44,6 proc. to grunty o średniej intensywności uprawy) w niektórych przypadkach wywiera presję na ekosystemy i obszary o wysokiej wartości przyrodniczej. Co więcej, stosunkowo niska jakość wody i znaczna eutrofizacja polskich jezior, dróg wodnych oraz Morza Bałtyckiego sprawiają, że konieczne staje się ograniczenie użycia azotu, fosforu, pestycydów i herbicydów.

2. W jaki sposób PROW dla Polski odpowiada na te wyzwania

Uważa się, że dalsza modernizacja rolnictwa ma zasadnicze znaczenie dla zwiększenia konkurencyjności polskich gospodarstw rolnych. W szczególności ułatwi ona wdrażanie strukturalnych zmian w sektorach wołowiny, wieprzowiny oraz mleka, przy jednoczesnym zachowaniu stabilnej bazy surowców rolnych dla przemysłu przetwórstwa żywności.

Wsparcie zostanie skierowane do małych i średnich gospodarstw w celu wzmocnienia ich potencjału produkcyjnego, co z kolei powinno doprowadzić do podwyższenia poziomu wartości dodanej. Biorąc pod uwagę obecne rozdrobnienie gruntów rolnych, istnieje potrzeba dalszej dywersyfikacji w kierunku sektorów nierolniczych, ponadto niezbędny jest lepszy dostęp do usług rolniczych. Za kluczowy czynnik wpływający na modernizację i konkurencyjność gospodarstw rolnych uważana jest także wymiana pokoleniowa. W związku z tym jednym z celów wsparcia inwestycyjnego będzie zachęcenie młodych ludzi do tworzenia nowych, nowoczesnych i konkurencyjnych przedsiębiorstw rolnych.

Ze względu na fragmentację polskich gospodarstw rolnych, małą skalę produkcji i trudności w dostosowywaniu produkcji do popytu ze strony klientów, niezbędne są narzędzia do wyeliminowania tych niedociągnięć strukturalnych, np. wsparcie dla rolników działających w ramach grup producentów oraz uczestnictwo w systemach jakości.

Niezbędne jest również bardziej ukierunkowane wsparcie na rzecz zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi (glebą, wodą, tradycyjnymi sadami i odmianami drzew owocowych) oraz ochrony cennych siedlisk przyrodniczych, takich jak obszary Natura 2000. Potrzebne są również działania mające na celu ochronę zagrożonych tradycyjnych i lokalnych ras zwierząt hodowlanych, jak i gatunków roślin uprawnych.

Ponadto, w celu promowania lokalnych inicjatyw na rzecz zrównoważonego rozwoju terytorialnego gospodarek i społeczności wiejskich, tworzenia miejsc pracy i poprawy warunków życia na tych obszarach, program będzie wspierał projekty dotyczące rozwoju kierowanego przez lokalną społeczność (RKLS/LEADER).

PROW jest ukierunkowany na wszystkie sześć priorytetów rozwoju obszarów wiejskich z rentownością gospodarstw i konkurencyjnością jako głównym priorytetem (priorytet 2). PROW koncentruje 33 proc. wsparcia na inwestycjach w środki trwałe w starannie dobranych sektorach (mleko, wołowina, wieprzowina) oraz na gospodarstwach znajdujących się w strefach zagrożenia zanieczyszczeniem azotanami i na obszarach sieci Natura 2000. Ponadto 30 proc. wsparcia jest zarezerwowane na praktyki rolnicze korzystne dla klimatu i środowiska, mające na celu zwiększenie różnorodności biologicznej, rolnictwo o wysokiej wartości przyrodniczej, poprawę gospodarki wodnej i zapobieganie erozji gleby. Cel każdego priorytetu omówiono pokrótce poniżej.

Transfer wiedzy i usługi doradcze w zakresie rolnictwa

Wsparcie będzie ukierunkowane głównie na kwestie gospodarcze i środowiskowe sektora rolnego. Ponad 260 000 osób weźmie udział w różnorodnych sesjach szkoleniowych i projektach demonstracyjnych. Udoskonalenie mechanizmów transferu wiedzy i innowacji, między innymi poprzez doradztwo, ma istotne znaczenie dla rozwoju sektora rolnego. System doradztwa rolniczego będzie łączyć jednostki badawcze oraz sektor rolny. Poprzez zagwarantowanie indywidualnych usług doradczych, z uwzględnieniem specyficznych potrzeb gospodarstw rolnych, zostanie udostępniona rolnikom praktyczna i aktualna wiedza pozwalająca na wykorzystywanie innowacyjnych praktyk rolniczych.

Konkurencyjność sektora rolnego

Około 50 000 gospodarstw otrzyma wsparcie na modernizację i zwiększenie swojej konkurencyjności, a kolejnych 50 000 małych gospodarstw otrzyma pomoc z przeznaczeniem na rozpoczęcie różnorodnych rodzajów działalności. Kolejne 65 mln euro zostanie przeznaczone na inwestycje w rozwój usług dla rolnictwa (520 operacji). W celu poprawy struktury gospodarstw rolnych wsparcie będzie również miało formę rocznych płatności dla osób odchodzących z rolnictwa, co powinno umożliwić przeniesienie 110 000 ha gruntów z małych gospodarstw do gospodarstw, których powierzchnia jest zbliżona do średniej krajowej. Wreszcie pomoc na inwestycje umożliwi młodym osobom założenie prawie 29 000 nowych, nowoczesnych i konkurencyjnych przedsiębiorstw rolnych.

Poprawa organizacji łańcucha żywnościowego, w tym przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych

W ramach tego priorytetu najwyższe kwoty zostaną przeznaczone na wspieranie przetwórstwa produktów rolnych (693 mln euro), co pozwoli na sfinansowanie projektów w około 2 800 zakładach przetwórstwa i gospodarstwach. Dodatkowo pomoc zostanie przyznana ponad 1 800 grupom producentów. Prawie 26 000 gospodarstw uzyska wsparcie związane z produkcją w ramach krajowych lub unijnych systemów jakości.

Odtwarzanie, ochrona i wzbogacanie ekosystemów

Wsparcie w ramach tego priorytetu będzie wykorzystywane do zmniejszenia poziomu nawożenia i stosowania pestycydów i herbicydów, bardziej zrównoważonego wypasu i koszenia na obszarach cennych siedlisk przyrodniczych lub siedlisk zagrożonych gatunków ptaków znajdujących się na obszarach sieci Natura 2000 i poza nimi. Ponadto podjęte zostaną niezbędne kroki w celu ograniczenia wypłukiwania nawozów naturalnych (nawozów zawierających azot, fosfor) do wód podziemnych.

Gospodarka niskoemisyjna i odporność na zmiany klimatu w sektorach rolnictwa i leśnictwa

Nieco ponad 300 mln euro zostanie przeznaczone na dotacje na zalesienie, w celu objęcia obszaru około 82 000 ha (nowe i kontynuowane zobowiązania). Ze względu na wieloletni charakter działania, większość tych środków zostanie przeznaczona na utrzymanie lasów utworzonych w ramach poprzednich PROW na lata 2004-2006 oraz 2007-2013.

Włączenie społeczne i rozwój lokalny

W ramach tego priorytetu przyjęto podejście oddolne, zakładające realizację lokalnych strategii rozwoju opracowanych przez ok. 256 lokalnych grup działania (LGD). Inwestycje w rozwój działalności pozarolniczej, zwalczanie wykluczenia społecznego i ubóstwa, zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego będą wspierane wyłącznie w ramach lokalnych strategii rozwoju. 12,8 proc. budżetu PROW zostało zarezerwowane na rzecz rozwoju kierowanego przez lokalną społeczność (RKLS/LEADER). Podejście to będzie obejmować 58,2 proc. mieszkańców obszarów wiejskich oraz przyczyni się do stworzenia około 22 000 miejsc pracy i poprawy warunków życia.

 

Pięć największych działań PROW pod względem budżetu (fundusz EFRROW):

  • Inwestycje w środki trwałe (działanie 4): 2,12 mld euro
  • Rozwój gospodarstw i działalności gospodarczej (działanie 6): 1,41 mld euro
  • Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (działanie 13): 1,38 mld euro
  • Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (działanie 10): 753,4 mln euro
  • Podstawowe usługi (działanie 7): 683,98 mln euro

 


[1]Komunikat prasowy Eurostatu z dnia 28 listopada 2014 r.

[2]Dane oparte na rachunkach narodowych.

Strona wykorzystuje pliki cookies. W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce prywatności.